Tô Lâm dự kiến sang New York dự Đại hội đồng Liên Hợp Quốc với tư cách nguyên thủ Việt Nam. Nhưng câu hỏi đáng chú ý hơn cả là: ông có gặp được Tổng thống Mỹ Donald Trump và có một tấm hình đứng cạnh “chủ Nhà Trắng” hay không?
Trong những chuyến công du cấp cao, một bức ảnh với tổng thống Mỹ luôn có giá trị biểu tượng lớn. Nhưng lần này, cơ hội ấy không hoàn toàn dễ dàng, bởi cùng thời điểm, sự chú ý của Washington đang hướng vào cuộc gặp dự kiến giữa Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Nếu cuộc gặp Trump–Tập diễn ra như dự kiến, thì đây mới là tâm điểm chiến lược của Washington trong những ngày ấy. Mỹ–Trung là quan hệ có sức nặng đặc biệt đối với toàn bộ cấu trúc an ninh, thương mại và địa chính trị châu Á. Vì thế, dù Đại hội đồng Liên Hợp Quốc quy tụ hàng loạt nguyên thủ, không phải mọi cuộc gặp bên lề đều có cùng giá trị trong con mắt Nhà Trắng.
Tô Lâm, trong tư cách Tổng Bí thư đồng thời là Chủ tịch nước, đương nhiên có lý do để tìm kiếm một cuộc tiếp xúc với Tổng thống Mỹ. Một cái bắt tay, một vài phút trao đổi hay một khuôn hình chung đều có thể mang lại giá trị biểu tượng đáng kể. Đặc biệt trong truyền thông chính trị, một tấm ảnh đôi khi được kể lại như một thành tựu ngoại giao lớn hơn rất nhiều so với thời lượng thực tế của cuộc gặp.
Nhưng ngoại giao cấp cao không chỉ nằm trong khuôn hình. Nếu Tô Lâm thực sự gặp Trump, điều đáng chú ý sẽ là cuộc gặp diễn ra ở đâu, với tư cách nào, kéo dài bao lâu, có nội dung gì và được phía Mỹ công bố ra sao. Một cuộc hội đàm chính thức hoàn toàn khác một cuộc gặp chớp nhoáng bên hành lang. Một cuộc gặp được Nhà Trắng chủ động công bố cũng khác với một bức ảnh xuất hiện sau một sự kiện đa phương.
Vì vậy, câu hỏi “Tô Lâm có chụp hình được với Trump không?” thực ra chỉ là lớp ngoài của một câu hỏi khác: Washington dành cho Tô Lâm vị trí nào trong lịch trình ngoại giao của mình?
Bởi nếu Tập Cận Bình là người đến Washington để ngồi vào bàn với Trump, thì Tô Lâm đến New York chủ yếu đứng trong một sân khấu đa phương. Hai vị trí ấy không giống nhau, và một tấm hình, dù đẹp đến đâu, cũng không thể xóa được sự khác biệt về trọng lượng của từng cuộc gặp.
Ngoại giao cuối cùng được đo bằng lợi ích và kết quả. Nhưng trong thời đại của truyền thông hình ảnh, đôi khi người ta lại rất thích đo nó bằng những cái bắt tay.
Tô Lâm có thể sẽ có một tấm hình với Trump. Nhưng điều đáng nhìn không phải chỉ là hai người đứng cạnh nhau, mà là Trump dành cho Tô Lâm bao nhiêu thời gian và đặt cuộc gặp ấy ở đâu trong thứ tự ưu tiên của mình.
